So, mpotše ka kopano ye ya Labohlano,”

Jezile o ile a mmotša ka moo ba bego ba leka go thopa tshepo ya batho gape.

“Mokhantshelara o nagana gore ge a ka kgona go gogela baswa ka lehlakoreng la gagwe, dilo di ka fetoga. Le nna ke dumela seo.”

“Oh, o nyaka fela go tuma mo go di social media gore a šomiše batho go hwetša divoutu.”

No, e sego bjalo, seo ke se bolelago ke gore, ge baswa ba bantši ba ka ba le kgahlego gomme ba dira phethišene mmušong wa selegae, ba ba le tsebo ka seo se diregago, sebakeng sa gore ba ngongorege ka gore mmušo ga o diri selo, mohlomongwe re ka fetola toropo ye.”

“Mohlomongwe ga ba tsebe gore bjang,” gwa realo Luniko. “Mohlomongwe ga ba kgone go hwetša tshedimošo yeo e ka ba thušago.”

“Ke moo o tsenago gona moo. O ka ba thuša go hwetša ditsela tšeo. O ka ba thuša gore ba be le tsebo.’’ Jezile o be a kwala a na le phišagelo ge a be a bolela ka baswa goba toropo ye ya go hwa.

“Mokhantshelara o dula a leka go latela seo se trendago, eupša o tšofetše ebile ga ke nagane gore o dira seo ka tsela ya maleba. O nyaka go ikgokaganya le baswa dipolatefomong moo ba hwetšagalago gona, moo ba ikwago ba lokologile go bolela, gomme ba fihlelelega ebile e le ba mmakgonthe. Eupša ga a tsebe gore bjang.”

“Ba mmakgonthe?” Luniko nyatša. “Ga go na selo sa mmakgonthe ka social media.”

“Mohlomongwe. Eupša batho ba bantši ba ikwa ba e na le maatla moo dipolatefomong tšeo. Seo ke se bolelago ke gore, ge ba ka e šomiša gabotse, go re botša seo ba se hlokago, go lwa, gona mohlomongwe re ka fihla felo tsoko.”

“Tšeo ka moka di šetše di dirilwe. Ebile social media e kitima kudu, dikhampheine tše botse di a thoma gomme tša metšwa ke tše diswa. Ke ka moo batho ba sa bonalego ba kwewa.”

“Wa bona,o kwešiša tšohle. Mohlomongwe le motho yo a tla sepetšago khampheine gomme a dira bonnete bja gore dilo ga di metšwe, re ka kgona go dira gore dilo di direge. Le gona nka go bontšha gore bana ba ka hwetša bjang tshedimošo. O ka e abelana le batho ba Makhomeni, gore ba kgone go tseba gore ba ka dira se sengwe go fetola lefelo le.”

Luniko o ile a šišinya hlogo.” Nna seo ke se kwago ke gore Makhomeni ga e hloke khampheine ya social media,batho ba nyaka fela action.”

“Ke action ya mohuta mang?”

“Ga ke tsebe … Le ka thoma ka go hwetša tšhelete go tšwa mmušong ya resource centre goba senthara ya mešomo, la thuša batho gore ba tholwe.”

O ile a gopola ka mogwera wa Xoli wa mola sekolong, yo a ilego a tlogela sekolo ka ge a imile. Goba batho bao a ilego le bona sekolong bao gabjale ba fetogetše go bophelo bja bonokwane. Dialoga tšeo di šomago dipareng, gomme ba direla banna ‘difavour’. Batho ba ka moka, batho ba go swana le Nandi, batho ba go swana le yena, bao ba hlokago mešomo le ge ba na le bokgoni.

“Goba at least le no ruta batho gore ba šomiše bokgoni bja bona go itlholela menyetla. Ke ra gore, a re lebelele Clinic bjale ka mohlala …”

Luniko o ile a botša Jezile ka seo mmagwe a mmoditšego sona mabapi le Clinic le metšhene ya kgale yeo ba filwego bjale ka donation. Ka moo bašomi ba bego ba letetšwe gore ba bontšhe bokgoni mola go be go se yo a rutegilego goba a na le tsebo ya go lokiša ge metšhene yeo e hloka seo. O be a bolela ka phišegelo mo e kego o be a le gona ge tšohle tše di direga.

“Batho ba tlalelong ebile ba lahlegetšwe ke tshepo mmušong, le go tshepidišo ya dikolo. Ke ka moo baswa ba bantši ba tlogetšego ebile ba bangwe ba imile, mola ba bangwe ba phela le go gerema dithabeneng mola toropong. Bohlokwa bja thuto ke eng ge o tla no felela mebileng?”

“Wa bona ,tše ke tšona dilo tše re nyakago go di kwa.”

“Eupša mmušo o a se tseba se gomme ga o dire selo go thuša, kudu metsemagaeng le ditorotswaneng tša go swana le ye. Ba no ikgobokeletša divoutu ge e le nako ya dikgetho. O tla ba bona ka dimpho tša dijo. Ke bohwirihwiri fela. Ba reka dintlo tše dikgolo gomme ba otlela dikoloi tša mabaibai mola batho ba bolawa ke tlala. Ba nagana gore go tla direga eng?”

Jezile o be a mo lebeletše ka maikemišetšo. Luniko a ipotšisa ge eba o be a nagana gore o ra le yena. O be a duma go mmotša gore ga go bjalo, eupša boradipolotiki ba ba itšego. O be a tseba gore Jezi o be a sa tšwe ka lapeng la bahumi, le ge bjale a be a apara diaparo tša botse, a otlela sefatanaga se se swa, ebile a dula le ntlong setoropong gona mola toropong. Luniko o be a sa dumele gore dilo tšeo ka moka di šilafetše – e sego Jezi wa gagwe le nyana, yena yo a dutšego moo ebile a mo myemyelela. A ka se se dire seo.

Ge e le ga bjale o be a tshwenyegile ka bokamoso bja gagwe, le bokamoso bja Xoli. O be a sa nyake go phela boima gomme a tseba gore o swanetše go dira sengwe.

Erile pele a ka bolela sengwe, mogala wa Jezile wa lla. O ile a o lebelela gomme a re o swanetše go sepela. Ba be ba boletše lebaka la go feta diawara tše pedi. Na nako e be ile kae?

“Ke tshepa gore o tla tla kopanong gomme wa tšweletša dinhla tše bathong. Mokhantshelara o swanetše go di kwa.”

Luniko o ile a dumela ka hlogo, le ge a be a šetše a belaela gore ke eng sa botse seo se tla tšwago moo kopanong ge e le gore seo se boletšwego ke sesi’age ke therešo. Eupša, ka lebaka la Jezi, gobe go se ka mo a ka se yego.

Moragonyana gona tšatšing leo o ile a thoma go phatlalatša kopano yeo. O ile a botša Xoli, yoo le yena a boditšego bagwera ba gagwe, a ba a kgopela Nandi kua bokgobapuku gore le yena a phatlalatše lentšu. Yena le Nandi ba ile ba phara dipampiri dikolong le dikiliniking. Se se be se tloga se kgahliša. Luniko o be a hwetša mollo wa gagwe gape.

***

Re botše: O hwetša kae tshedimošo ka seo se diragalago motseng wa geno?